Paterssite

Sint-Niklaas

Stadsontwikkelingsproject Paterssite: sociaal en coöperatief woonproject en omvorming kerk tot gemeenschapscentrum

Toon project info

De herinrichting van de Paterssite gebeurt op basis van een globaal masterplan voor de site dat werd opgemaakt in samenspraak met de buurtbewoners en de gebruikers van de huidige infrastructuur. Het plan vertaalt basisprincipes van het kloosterleven, zoals collectiviteit, minimale impact en open enclave, naar een hedendaags en duurzaam samenlevingsproject. De Paterssite krijgt een nieuwe toekomst als kwaliteitsvol stedelijk binnengebied met woningen en een gemeenschapscentrum rond een collectieve kloostertuin.

Paterskerk

Het kerkgebouw vormt een nieuwe draaischijf voor het gemeenschapsleven. De kerk wordt herbestemd tot ontmoetingsruimte met drie polyvalente zalen. Het bestaande klooster en de parochiezaal Familia worden afgebroken en maken plaats voor twee nieuwe woonvleugels.

Het ontwerp voegt een nieuwe ‘box’ toe in de kerk. De box wordt in het bestaande volume van de kerk geschoven als scheiding tussen het koor en het schip. Op die manier ontstaan in de ruimte van de kerk drie zalen: de grote polyvalente zaal in het schip van de kerk, de kleinere zaal in het koor van de kerk en een vergaderzaal in de nieuwe box. Hierin bevinden zich ook alle ondersteunende functies en technische ruimtes.

Het ontwerp voor de kerk vertrekt vanuit het optimaal behoud van waardevolle elementen en karakter. Door het toevoegen van een losstaande box in de kerk – die de ruimtes organiseert en vormt zonder de zijmuren of het plafond van de bestaande kerk te raken – blijft het monumentale karakter van de Paterskerk behouden. Nieuwe toevoegingen gebeuren met respect voor het gebouw, maar pretenderen niet ‘oorspronkelijk’ te zijn. De oude toegangen tot het gebouw blijven ongewijzigd en worden vanwege hun waardevol karakter integraal bewaard.

De nieuwe toegang tot de kerk ligt aan de zijde van de kloostertuin en gebeurt vanaf de verhoogde sokkel die de verschillende delen van de site met elkaar verbindt. Een luifel in beton benadrukt de overdekte hoofdingang. Er wordt bewust gekozen voor een nieuwe toegang vanwege het nieuwe seculiere programma van de Paterskerk. Door de nieuwe toegang aan de kant van de kloostertuin te positioneren, wordt de kloostertuin opgeladen door de activiteiten in het ontmoetingscentrum en wordt de verbondenheid met de site versterkt. Nieuwe raamopeningen op het maaiveld creëren een relatie tussen de kerk, de wijk en de kloostertuin.

De box is bekleed met goudkleurige metalen geperforeerde panelen met minerale wol voor de akoestiek. De glas-in-loodramen worden gerestaureerd en geïntegreerd in de spouw van nieuwe geïsoleerde ramen met akoestisch performante beglazing. De bestaande vloer in cementtegels wordt in het kader van een energetische renovatie uitgebroken en geïsoleerd. Om te voldoen aan de eisen voor zaalakoestiek wordt een deel van de binnenwanden uitgevoerd in akoestische pleister.

Sociaal en coöperatief wonen

Het woonproject splitst zich op in sociaal en coöperatief wonen. Om de Paterskerk en de twee nieuwe woonvleugels als één geheel op de site te laten functioneren, verbindt een verhoogde sokkel met een overdekte rondgang rond de kloostertuin de verschillende gebouwen. Deze sokkel verbindt de verschillende gebouwen en accentueert de kloostertuin in het midden.

De sokkel fungeert niet enkel als esthetisch bindmiddel, maar maakt integraal deel uit van de gebouwen. Alle gebouwen krijgen een overdekte toegang vanaf deze sokkel. Aan de Paterskerk vormt de rondgang de buitenruimte van de polyvalente zaal.

Door de nieuwe gebouwen op afstand van elkaar te plaatsen, krijgt de kerk een nog sterker statuut als zelfstandig oriëntatiepunt. Strategisch geplaatste doorzichten nodigen voorbijgangers uit om de kloostertuin te ontdekken.

De nieuwbouw is zo ontworpen dat er geen ‘achtergevel’ ontstaat en dat ook de achterliggende zone een volwaardig statuut krijgt. De site strekt zich daardoor uit tot aan de tweede tuinmuur en maakt de gelaagdheid van het terrein opnieuw zichtbaar.

Tussen de gemeenschappelijke buitengang en de privéwoningen ligt een bufferzone. Zo geniet elke woning van voldoende privacy – essentieel voor een goede levenskwaliteit – terwijl er tegelijk openheid blijft naar het groen van het binnenhof. Op het gelijkvloers richten de woningen zich naar de semi-private tuin en de kloostermuur, terwijl de verdiepingen naar het binnenhof oriënteren. Ramen van slaapkamers en woonruimtes grenzen nooit aan de gemeenschappelijke circulatie.

Vanuit de duurzame ambitie voor de Paterssite ligt de nadruk op voetgangers, fietsers en openbaar vervoer. Overdekte fietsparkeerplaatsen staan ter beschikking en auto’s blijven uit het rustige binnengebied geweerd. Op de koppen van de site worden deelwagens voorzien.

Een kwalitatief duurzaam gebouw met hoogwaardige buitenruimtes stimuleert bewoners om energiebewust te leven.

Programma

Residentieel, Cultureel

Status

In uitvoering

Thema

Circulair, Teruggeven aan de maatschappij, Een (t)huis op schaal van zijn gebruikers

Start ontwerp

2016

Start uitvoering

2019

Einde uitvoering